در قرآن مجید که مسلمانان راستین و آن عزیزان که دین را میخواهند علمی بدانند و سخت اعتقاد دارند میخوانیم که ،
سوره یوسف (آیه ۲):إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِیًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ(ما آن را قرآنی عربی نازل کردیم، باشد که شما [در آیات و معارف آن] تعقل و اندیشه کنید.).
حالا سوال درین است که چرا به زبان عربی نازل شد و اهمیت آن در چه است ؟
اهمیت و نقش زبان عربی در فارسی خیلی عمیق و تاریخی است. بعد از ورود اسلام به خراسان زمین، عربی مثل یه لایهی اصلی وارد ساختار زبان فارسی شد.
*۱. واژگان: حدود ۵۰٪ کلمات پرکاربرد*
تخمین زده میشه *۴۰ تا ۶۰ درصد* واژههای فارسی امروز ریشه عربی دارند ، البته در مکالمه روزمره این درصد کمتر است ولی تو متنهای رسمی، علمی، دینی و ادبی خیلی زیاد است .
*مثالهای پرکاربرد:*
– *علمی*: علم، قلم، کتاب، درس، امتحان، تحقیق، نتیجه، دلیل
– *دینی*: نماز، روزه، مسجد، ایمان، وضو، حرام، حلال
– *روزمره*: وقت، سلام، حتماً، اصلاً، واقعاً، مشکل، سلامتی
– *اداری/حقوقی*: قانون، محکمه، عدالت، ظلم، سند، قاضی
خیلی وقتها برای یک مفهوم، هم معادل فارسی داریم هم عربی:
*دوست*
*رفیق*، *دانش* *علم*، *آغاز* *شروع*
*۲. خط و الفبا*
ما امروز با *الفبای فارسی* مینویسیم که در اصل همان الفبای عربی است + ۴ حرف اضافه: *پ، چ، ژ، گ*.
اگر عربی نمی آمد ، احتمالاً هنوز با خط پهلوی یا اوستایی مینوشتیم که خیلی سختتر بود.
*۳. دستور زبان و ساختار*
عربی روی دستور فارسی هم تاثیر گذاشت. در اصل دستور زبان فارسی از عربی گرفته شده است.
– *جمع مکسر*: کتاب → کتب، مدرسه → مدارس، شعر → اشعار
– *تنوین*: واقعاً، حتماً، لطفاً، مثلاً
– *الِ تعریف*: الحال، بالاخره، فیالواقع
– *مصدرهای عربی*: استعمال، استفاده، اجتماع، انقلاب
*۴. ادبیات و فرهنگ*
تمام شعر کلاسیک فارسی از رودکی تا حافظ پر از ترکیبها و اصطلاحات عربی است
– *حافظ*: “الا یا ایها الساقی ادر کأساً و ناولها”
– *سعدی*: گلستان و بوستان پر از آیه، حدیث و ضربالمثل عربیست.
جالب است که عربی در ادبیات نقش انکار ناپذیر دارد . یعنی
بدون عربی، نه شاهنامه را کامل میفهمیدیم نه مثنوی را
*۵. دین و فلسفه*
چون قرآن و متون اصلی اسلامی به عربی است ، تمام مفاهیم دینی، فلسفی و عرفانی با واژههای عربی وارد فارسی شد: *توحید، نبوت، معاد، عرفان، تصوف، حکمت*.
*۶. جنبه منفی؟*
بعضی زبانشناسها میگن ورود بیش از حد عربی باعث شد خیلی از واژههای اصیل فارسی فراموش شومد مثلاً به جای “سپاس” میگیم “تشکر”، به جای “پزشک” میگفتیم “طبیب”. در ایران از دوره مشروطه به بعد تلاش شد دوباره فارسی سره رو زنده کنن: *دانشگاه* به جای *دارالفنون*، *شهربانی* به جای *نظمیه*.
*جمعبندی*
عربی و فارسی مثل شیر و شکر قاطی شدن. عربی به فارسی *غنای واژگانی، خط، و پشتوانه علمی-دینی* داد. فارسی هم به عربی *شعر، لطافت و انعطاف* هدیه داد. امروز اگه عربی رو از فارسی حذف کنی، تقریباً زبون ناقص میشی شود .
امریکاو اروپا بزرگتری کشور های تحقیقات علمی است . در همه علوم به شمول اسلام شناسی . تحقیقات که در غرب زمین در باره اسلام صورت گرفته در گشور های اسلامی نشده است . بهترین مثال در مورد موضوع روی بحث می رویم به کتاب The Essential Koran by Thomas Cleary (1993)
معنی گر ( قرآن ترجمه نمی شود و در گذشته تشریح کرده ام ) این کتاب می نویسد :
«زبان عربی، که دقیقترین و اصیلترین زبان در میان زبانهای سامی دانسته میشود، شواهدی از خود نشان میدهد که گویی در آغاز زبانی طراحیشده بوده است. ساختار آن بر اصولی ریاضی استوار است؛ ویژگیای که در هیچ زبان دیگری نظیری برای آن مشاهده نشده است.»
ما اگر واژه های درست که مفهوم را افاده کند در فارسی یا پشتو داشته باشیم خوب است همان اصل فارسی یا پشتو را استفاده کنیم و اگر نداشته باشیم مجبور هستیم تا از واژه های عربی کار گرفت . پس نباید ادعا کرد که چرا عربی استفاده می کنیم . نا گفته نماند که زبان عربی یکی از زبان های رسمی ملل متحد است
دکتر فرید یونس
استاد بازنشسته ای بشر شناسی فرهنگی خاور میانه ، مطالعات و فلسفه اسلامی
کلیفورنبا
سوره یوسف (آیه ۲):إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِیًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ(ما آن را قرآنی عربی نازل کردیم، باشد که شما [در آیات و معارف آن] تعقل و اندیشه کنید.).
حالا سوال درین است که چرا به زبان عربی نازل شد و اهمیت آن در چه است ؟
اهمیت و نقش زبان عربی در فارسی خیلی عمیق و تاریخی است. بعد از ورود اسلام به خراسان زمین، عربی مثل یه لایهی اصلی وارد ساختار زبان فارسی شد.
*۱. واژگان: حدود ۵۰٪ کلمات پرکاربرد*
تخمین زده میشه *۴۰ تا ۶۰ درصد* واژههای فارسی امروز ریشه عربی دارند ، البته در مکالمه روزمره این درصد کمتر است ولی تو متنهای رسمی، علمی، دینی و ادبی خیلی زیاد است .
*مثالهای پرکاربرد:*
– *علمی*: علم، قلم، کتاب، درس، امتحان، تحقیق، نتیجه، دلیل
– *دینی*: نماز، روزه، مسجد، ایمان، وضو، حرام، حلال
– *روزمره*: وقت، سلام، حتماً، اصلاً، واقعاً، مشکل، سلامتی
– *اداری/حقوقی*: قانون، محکمه، عدالت، ظلم، سند، قاضی
خیلی وقتها برای یک مفهوم، هم معادل فارسی داریم هم عربی:
*دوست*
*رفیق*، *دانش* *علم*، *آغاز* *شروع**۲. خط و الفبا*
ما امروز با *الفبای فارسی* مینویسیم که در اصل همان الفبای عربی است + ۴ حرف اضافه: *پ، چ، ژ، گ*.
اگر عربی نمی آمد ، احتمالاً هنوز با خط پهلوی یا اوستایی مینوشتیم که خیلی سختتر بود.
*۳. دستور زبان و ساختار*
عربی روی دستور فارسی هم تاثیر گذاشت. در اصل دستور زبان فارسی از عربی گرفته شده است.
– *جمع مکسر*: کتاب → کتب، مدرسه → مدارس، شعر → اشعار
– *تنوین*: واقعاً، حتماً، لطفاً، مثلاً
– *الِ تعریف*: الحال، بالاخره، فیالواقع
– *مصدرهای عربی*: استعمال، استفاده، اجتماع، انقلاب
*۴. ادبیات و فرهنگ*
تمام شعر کلاسیک فارسی از رودکی تا حافظ پر از ترکیبها و اصطلاحات عربی است
– *حافظ*: “الا یا ایها الساقی ادر کأساً و ناولها”
– *سعدی*: گلستان و بوستان پر از آیه، حدیث و ضربالمثل عربیست.
جالب است که عربی در ادبیات نقش انکار ناپذیر دارد . یعنی
بدون عربی، نه شاهنامه را کامل میفهمیدیم نه مثنوی را
*۵. دین و فلسفه*
چون قرآن و متون اصلی اسلامی به عربی است ، تمام مفاهیم دینی، فلسفی و عرفانی با واژههای عربی وارد فارسی شد: *توحید، نبوت، معاد، عرفان، تصوف، حکمت*.
*۶. جنبه منفی؟*
بعضی زبانشناسها میگن ورود بیش از حد عربی باعث شد خیلی از واژههای اصیل فارسی فراموش شومد مثلاً به جای “سپاس” میگیم “تشکر”، به جای “پزشک” میگفتیم “طبیب”. در ایران از دوره مشروطه به بعد تلاش شد دوباره فارسی سره رو زنده کنن: *دانشگاه* به جای *دارالفنون*، *شهربانی* به جای *نظمیه*.
*جمعبندی*
عربی و فارسی مثل شیر و شکر قاطی شدن. عربی به فارسی *غنای واژگانی، خط، و پشتوانه علمی-دینی* داد. فارسی هم به عربی *شعر، لطافت و انعطاف* هدیه داد. امروز اگه عربی رو از فارسی حذف کنی، تقریباً زبون ناقص میشی شود .
امریکاو اروپا بزرگتری کشور های تحقیقات علمی است . در همه علوم به شمول اسلام شناسی . تحقیقات که در غرب زمین در باره اسلام صورت گرفته در گشور های اسلامی نشده است . بهترین مثال در مورد موضوع روی بحث می رویم به کتاب The Essential Koran by Thomas Cleary (1993)
معنی گر ( قرآن ترجمه نمی شود و در گذشته تشریح کرده ام ) این کتاب می نویسد :
«زبان عربی، که دقیقترین و اصیلترین زبان در میان زبانهای سامی دانسته میشود، شواهدی از خود نشان میدهد که گویی در آغاز زبانی طراحیشده بوده است. ساختار آن بر اصولی ریاضی استوار است؛ ویژگیای که در هیچ زبان دیگری نظیری برای آن مشاهده نشده است.»
ما اگر واژه های درست که مفهوم را افاده کند در فارسی یا پشتو داشته باشیم خوب است همان اصل فارسی یا پشتو را استفاده کنیم و اگر نداشته باشیم مجبور هستیم تا از واژه های عربی کار گرفت . پس نباید ادعا کرد که چرا عربی استفاده می کنیم . نا گفته نماند که زبان عربی یکی از زبان های رسمی ملل متحد است
دکتر فرید یونس
استاد بازنشسته ای بشر شناسی فرهنگی خاور میانه ، مطالعات و فلسفه اسلامی
کلیفورنبا
