به سلسله سوال هفته كه هفته وار از طريق وتزآپ جواب مي گويم و در صفحات مجازي پخش مي كنم ، تبصره و سوال جالب مطرح شد .
جناب امين آريا كه در گروپ جمعه مبارك با من اســت اين سوال را مطرح كرده اســت :
“به فرموده داکتر صاحب یونس این ها [امريكايبي ها] که با استفاده از قدرت خویش یک گروهی [طالبان ] را با یک حمله تار و مار و یا از صحنه قدرت دور کردند و با یک معامله دوباره همان گروه را با ایدئولوژی مشخص به صحنه قدرت آوردند پس چرا این گروه را به هموطنان شریف قوم پشتون ما نسبت داده می شود [؟]”
جواب : در صفحه جمعه مبارك كوتاه جواب نوشتم و اما حالا مفصل تر مي نويسم
سلام و عرض ادب ،
قرآن مي گويد كه حق را بگوييد و از باطل جلوگيري كنيد . حالا ،
به پشتون نسبت داده نمي شود به پشتونيست ها و قوم گرايان پشتون نسبت داده مي شود .
از نگاه انتروپولوژي فرهنگي افغانستان ، در قرن بيستم ايديولوژي پشتنونيزم در كنار ديگر ” ايزم ” هاي جهاني عرض اندام كرد و باعث بدبختي كشور گرديد. اما يك تفاوت عمده اســت بين پشتون ، پشتونيست و قوم گرايان پشتون .
پشتون يك قوم اســت مانند ٢٢ قوم ديگر و هيچ برتري ندارد و در اكثريت هم نيستند. اينها مردم مومن هستند صلح ميخواهند و آرزو دارند كه صلح باشد و خود را بلند تر تصور نمي كنند . پشتون واقعي نه قوم پرست است و نه پشتونيست.
پشتونيست آن عده پشتون هاي اســت كه در افغانستان تسلط قومي را مي خواهند و ديگر اقوام را برابر به خود نمي دانند و اينها يك عده تحصيل يافته هم هستند اما قوم پرست و نا بخرد. يك عده زياد شان به پشتو هم حرف زده نمي تواند زيرا در كابل تولد شده اند و اما وقتي مسايل سياسي مطرح مي شود ، تسلط قومي پشتون را ترجيح ميدهند. اينها مشهور هستند به نام پشتون هاي “كابليزه.” ، واژه فرانسوي اســت و براي پشتون هاي گفته مي شود كه اصلا كابلي نيستند و اما كابلي شده اند . اينها قرآن را در قسمت كه همه اقوام به تقوي شناخته مي شوند و هر كه با تقوي تر اســت به خداوند نزديك تر است ، نه قوميت ، قبول ندارند.
قوم گرا آن عده انسان هاي اســت كه پشتون باشد و يا غير پشتون كه ضد مدنيت عمل مي كنند. و هيچ كار شان به معيار حقوق بشر اسلامي در يك كشور اسلامي و حقوق بشر بين المللي و مدني نيست .
دليل كه طالبان به قوم شريف پشتون نسبت داده مي شود براي اين اســت كه طالبان اكثرا از قوم گرايان پشتون هستند و از مدنيت بويي نبرده اند و جالب اســت كه اشخاص قوم پرست و پشتونيست در تلويزبون ظاهر مي شود و از طالب متحجر دفاع مي كند .كساني كه ازين گروه دفاع مي كند پشتون واقعي و مومن نيست ، پشتونيست و قوم گرا است ، و هواخواهان طالبان يعني پشتون هاي كه با ايديولوژي پشتونيزم كه در غرب زندگي مي كنند و خانواده هاي شان مطلق زندگي غربي دارند و دختران شان دانشگاه مي روند و همسران شان كار مي كنند ، از طالب دفاع ميكنند ! چرا ؟ براي تسلط قومي در كشور كه اعتقاد دارند كه از زمان احمدشاه ابدالي ، افغانستان از پشتون ها بوده و اين كشور ، كشور پشتون هاست نه ديگر اقوام . مثلا اشخاص مانند قيوم كوچي ، عموي اشرف غني مي نويسد كه افغانستان به يك محمد گل مومند نياز دارد ! يعني كه مطلق كشور پشتونيزه شود . پشتونيست ها و قوم گرايان پشتون از همديگر دفاع مي كنند و قطعا اعتقاد ندارند كه افغانستان كشور همه اقوام اســت . هرگز يك تاجيك ، اوزبيك و يا هزاره نگفته است كه افغانستان تنها از آن هاست و اما پشتونيست و قوم گراي پشتون مي گويد . اين را هرگز فكر نمي كنند كه حالا جهان ، جهان حقوق مساوي اســت ، زن و مرد از نگاه مدني مساوي هستند . پشتونيست و قوم گراي پشتون اين اعتقادات را ندارند مخصوصا كه غرب زمين و اسلام هر دو به زنان حقوق مدني مساوي با مردان مي دهد و اما پشتونيست ، پشتون كابليزه كه بلبل واري فارسي مي گويد و قوم گرا به اين باور هاي امروزي نيستند و يك دليل عمده اي كه افغانستان به مقايسه ايران ، پاكستان و كشور هاي همجوار عقب مانده اســت همين تفكر قومي و قبائلي و غير مدني قوم گرايان پشتون و يا پشتونيست هاست . اما پشتون هاي مومن و خدا پرست كه من شخصا با ايشان معرفت داشتم و هميشه مورد مهرباني شان قرار گرفته ام مانند مرحوم صباح الدين كشككي ، مرحوم سيد بهاءالدين مجروح ، مرحوم پروفيسور سيد مير حسين شاه ، مرحوم جنرال اسماعيل ، مرحوم سيد تاج الدين خان و ديگران نه پشتونيست بودند و نه قوم گرا و من افتخار شناسايي شانرا از نزديك داشتم و ايشان را شخصا مي شناختم . قوم گرايان پشتون كه قوم خود را بلند تر از ديگران مي دانند و پشتونيست ها بايد بدانند كه حالا كه اگر افغانستان تجزيه مي شود ، و افواهات اســت كه پاكستان در نظر دارد تا واخان را تصرف كند همين ها و طالبان باعث فروپاشي افغانستان خواهند شد ، نه ديگر اقوام كشور .
دکتر فرید یونس
استاد بازنشسته اي بشر شناسي فرهنگي خاور ميانه و فلسفه اسلامي
٣ جنوري ٢٠٢٥
شهر فينكس ، ايالت اريزونا
نوت : واژه ها با [ ] را من در متن براي واضح ساختن موضوع اضافه كرده ام كه يك اصول بين المللي اســت.
جناب پروفسور صاحب فرید یونس من با شما هم نظر هستم من هم دوستان پشتون مثل پروفسور احمد سمع احمد زی «برادر زاده قیوم کوچ در کالیفورنیا»، پروفسور حکیم منیب « استاد جراحی اعصاب و دماغ در فرانسه»، استاد گل محمد سوری « مولف و جراح اعصاب و دماغ در جرمنی و شاعر که به نامم شعر سروده»، استاد فروغی « متخصص امراض عقلی وعصبی در آسترالیا» که حیات دارند از دوستانی استند که همیش در تماس هستیم. ولی هستند دوکتورانی که از خاطر بیان حقیقت که افغان پشتون است و ما همه افغانستانی هستیم و پشتون یا افغان کشور شده نمی تواند با من از نظر دوستی و هم مسلکی نمی نگرند که حال میدانم پسنونیت هستند. وممکن نمیدانند که اعمال شان عین اعمال زیونیت ها در فلسطین است و هم خودم ا که از مادر پشتون ترین هستم که اجداد مارا تیمورشاه باخود ار ترینکوت به کابل آورد میدانم که افغان بعنی پشتون.
.شما صحتمند و س. فراز باشید