طرح چالش
آیا همدیگری پذیری تباری, زبانی و قومی Racial, Linguistic and Ethnic Tolerance در مقیاس جهانی وبه ویژه حالا در کشور مصیبت زدۀ افغانستان وجود دارد؟ وآیا امکان تأمین و برقراری آن در افغانستان امکان پذیر است ویا نه؟ بنده که عمرم را به شغل گزارشگری (خبرنگاری) هزینه کرده ام و شناختی که از گذر زمان و کنش ها و واکنش های باشندگان جغرافیای این سرزمین چه به حیث خبرنگار پارلمانی در شورای ملی وچه به حیث مظاهره نویس دهه قانون قانون اساسی ودموکراسی روزنامه کاروان ومطالعه وشناختی که از احزاب چپ وراست ومیانه آن دهه دارم, می گویم که نه و هرگز چنین همدیگری پذیری وجود نداشته ونخواهد داشت, واین یک فریب ونیرنگ تباه کن و پوچ The absurdity of mutual acceptance است که طراح آن یا خود از ساخت وبافت اجتماعی مردم آن سرزمین درک وشناخت درست ندارد ویا اینکه خودرا به در ندانم کاری میزند ویا آنکه می خواهد دانسته یا ندانسته آب به آسیاب تمامیت خواهان و پشتونستان پرستان بریزد . کسانی به ویژه پشتونستانخواهان داد از همدیگر پذیری می زنند که معنی داد و وایلای شان این است که هرچه آنها می گویند و نقشه می کشند باید دیگران آن را بی چون وچرا بپذیرند و دم نزنند.
باید گفته آید که خوراسان/افغانستان, کشور چند تباری Multi races, چند زبانی Multi languages وچند قومی Multi ethnics and tribes است که به ویژه به وسیله کشورهای دور ونزدیک, از سده هجده تا به حال مورد دستبرد و مداخله قرار گرفته و این استعمار کهنه کار انگلیس و روس بود که روی تشکیل و حایل سازی Buffer stateمیان دو ابر قدرت استعماری , این کشور را روی گزینش وتکیه برقوم پتان هندوستان, بوجود آوردند.
در همین کره زیبای خاکی که مخلوقات ناسپاس آن, به یک زندگی بزن و بخور عادت کرده اند, تنوع نژادی، زبانی و قومی هر روز پررنگتر میشود، رهبران کشورها, احزاب و رسانهها بیش از هر زمان دیگر در برابر یک چالش اساسی قرار دارند:
آیا آمادۀ پذیرش و بازتابدهنده همزیستی اند یا ناخواسته به بازتولید نابرابری و شکافهای اجتماعی دامن میزنند؟
همدیگریپذیری نژادی، زبانی و قومی، امروز نه فقط یک مفهوم اخلاقی، بلکه یک ضرورت اجتماعی همه کشورها و جوامع بشری است.
همدیگریپذیری؛ فراتر از شعار
همدیگریپذیری (Tolerance / Acceptance of Others) در معنای همگانی آن، یعنی بازنمایی عادلانه و انسانی «دیگری»؛ بدون کلیشهسازی، تحقیر یا حذف دیگران می باشد , چیزی که درافغانستان بوسیله تمامیت خواهان پشتونستان پرست, با تکیه با استخبارات خارجی, همیشه نادیده گرفته شده است..
ژورنالیزم حرفهای موظف است تفاوتها و واقعیت اجتماعی (Social Reality) را بپذیرد، نه آنکه تهدیدش کند.
اصطلاحات کلیدی در همدیگر پذیری:
- Tolerance – مدارا
- Diversity – تنوع
- Inclusion – شمولگرایی
- Representation – بازنمایی
- Social Responsibility – مسئولیت اجتماعی
نژاد و رسانه؛ خط باریک میان آگاهی و تبعیض
بازتاب نژاد در رسانهها همواره حساس بوده است. استفاده نادرست از واژهها، تصویرها و عنوان ها میتواند به نژادپرستی اجتماعی (Social Racism) منجر شود.
رسانههای مسئول:
- بر برابری نژادی (Racial Equality) تأکید میکنند.
- از بازتولید کلیشههای نژادی (Racial Stereotypes) پرهیز مینمایند
- انسان را پیش از نژاد میبینند.
در مقابل، رسانههای غیرحرفهای , و تمامیت خواه با بزرگنمایی تفاوتهای نژادی، به تشدید شکافهای اجتماعی کمک میکنند, آنچه درافغانستان به ویژه طی یک قرن گذشته اتفاق افتاده است.
زبان؛ هویت خاموش در رسانهها
زبان (Language) یکی از مهمترین عناصر هویت است، اما اغلب در رسانهها نادیده گرفته میشود. حذف یا تحقیر زبان پارسی ، نمونهای از تبعیض زبانی درافغانستان (Linguistic Discrimination in Afghanistan) است.
اصطلاحات مرتبط:
- Linguistic Diversity – تنوع زبانی
- Mother Tongue – زبان مادری
- Language Rights – حقوق زبانی
رسانههای چندزبانه (Multilingual Media) میتوانند نقش مهمی در تقویت همدیگریپذیری و احساس تعلق اجتماعی ایفا کنند.
قومیت و بازنمایی رسانهای
قومیت (Ethnicity) زمانی به بحران تبدیل میشود که رسانهها آن را ابزار تقابل سیاسی و اجتماعی بسازند. قوممحوری رسانهای (Ethnocentric Media Coverage) میتواند به نفرتپراکنی و درگیریهای اجتماعی دامن بزند, انچه که بوسیله حکومت طالبان براه افتاده است..
ژورنالیزم حرفهای باید:
- از روایتهای تکصدایی پرهیز کند
- صدای همه گروهها را بازتاب دهد (Inclusive Storytelling)
- قومیت را عامل تنوع بداند، نه تقابلو در حای که حکومت تحمیلی طالبان, حکومت افغان (پشتون ) محور را مرجح میداند.
نقش تعیینکننده ژورنالیستها
ژورنالیستها در خط مقدم شکلدهی افکار عمومی قرار دارند. انتخاب واژه، تصویر، تیتر و زاویه خبر میتواند:
- یا به همزیستی مسالمتآمیز (Peaceful Coexistence) کمک کند
- یا زمینهساز سوءتفاهم و تنش شود.
اصطلاحات مهم:
- Ethical Journalism – ژورنالیزم اخلاقی
- Conflict-sensitive Reporting – گزارشدهی حساس به تعارض
- Critical Thinking – تفکر انتقادی
چالشهای رسانهای در مسیر همدیگریپذیری
برخی چالشهای جدی عبارتاند از:
- استفاده ابزاری سیاستمداران از هویتها
- ضعف آموزش اخلاق اجتماعی
- فشارهای اقتصادی و ایدئولوژیک بر رسانهها
- نبود معیارهای اخلاقی حکومتداران
فرایند و راهکار
در دنیای امروز، رسانهها میتوانند پل گفتوگو (Bridge of Dialogue) باشند یا دیوار جدایی.
همدیگریپذیری نژادی، زبانی و قومی در بدنه پژوهش های علوم اجتماعی به معنای انسانمحوری، انصاف و مسئولیت اجتماعی باید باشد چیزی که در حکومت خود محور طالبان, حکومت حامدکرزی واشرف غنی احمدزی, حکومت کمونیستی خلق وپرچم و حکومت جمهوری قلابی داودخان به چشم نمی خورد.
رسانهای که تنوع را درست بازتاب دهد، نهتنها به آگاهی جامعه کمک میکند، بلکه پایههای صلح، عدالت و همبستگی را تقویت میسازد, آنچه در زیر شلاق حکومت تحمیلی طالبان دیده نمی شود.
به سلامت
افتخار به قلم بزرگمرد کهگدای که واقعیت جامعه افغانستان را صاف و پوست کنده بیان می کند. “کسانی به ویژه پشتونستان خواهان داد از همدیگر پذیری می زنند که معنی داد و وایلای شان این است که هرچه آنها می گویند و نقشه می کشند باید دیگران آن را بی چون وچرا بپذیرند و دم نزنند.”
راست گفتید ، توجه فرمائید همین اکنون دولت در تبعید هزارستان وجود دارد، دولت در تبعید خراسان وجود دارد، اینها همه بیانگر اینست که نام کشور ی که ملک ناتقسیم میباشد و ملک همه اقوام میباشد، چرا بنام یک قوم قباله شود، باید تغیر یابد، و همین قباله سبب شده است که هویت افغانی را برهمه اقوام جبرا” میخواهند تحمیل نمایند. از همین لحاظ جنبش من افغان نیستم، بمیان آمده است. بیائید که روی هویت افغانی و نام افغانستان که سبب مخالفت ها میباشد مذاکره و گفتگو نمائیم. جواب نخبکان قوم افغان اینست که نام افغانستان و هویت افغانی قابل مذاکره نیست و خط سرخ ایشان میباشد.
معلومدار که در افغانستان کلماتی چون همدیگر پذیری و برابری و برادری از طرف پشتونستان خواهان پوچ و بی معنی ساخته شده است.