سلام عزیزان !
نوشته قبلی را که به جواب خواهر گرامی فیضانی نوشتم بسیار استقبال شد و در حدود پنج هزار نفر مطالعه کرد . اینکه در سایت وزین جاودان چند هزار نفر خوانده هنوز نمی دانم .
عزیزان !
افغانستان مشتمل است از اقوام گوناگون ، مذاهب گوناگون ، زبان ها و لهجه های گوناگون و نژاد های گوناگون و زیبایی افغانستان در همین است. اگر افغانستان آرام و متحد و با صلح و صفا را دوست داریم باید تغییرات بنیادی بیاوریم و چنانچه قرآن مجید می گوید که خداوند حالت نفس های مردم را تغییر نمی دهد تا خود شان تغییر نیاورند .
ما تکنالوژی نداریم . ما صنعت نداریم. ما سرمایه نداریم و تنها چیزیکه داریم با تعصب و تبعیض و تنگ نظری خمیر شده ایم. چند بار در گذشته نوشتم که ما باید ساخت و بافت اجتماعی افغانستان را تغییر دهیم تا همه اقوام ، همه مذاهب به شمول خواهران و برادان هندو و سیکهه که در خلقت برادر و خواهر ما هستند خود شان را آرام حس کنند . کسیکه مسلمان است اولین ایستادگی او برای عدالت باید باشد نه هویت قومی ؛ لذا :
تکرار می نویسم که همه اقوام با هم برابر و برادر است و کسی که غیر ازین می گوید خاین دین و مردم است .
تکرار می نویسم که قرآن می گوید زن و مرد را از نفس واحد خلق کرده و باز می گوید زن لباس مرد است و مرد لباس زن است و در جای دیگر ( سوره آل عمران ) می گوید که کار هیچ یک شما را ضایع نمی کنم چه مرد باشد چه زن باشد . پس ما باید به بک صدا بگوییم که هیچ مردی بر زنی برتری ندارد و هیچ زنی بر مردی به جز از تقوی و دانش . در غیر آن ما تعصب تبعیض جنسیتی داریم .
مذهب همه می دانیم که ساخته و بافته انسانهاست و مذهب قطعا دین نیست و دین مذهب نیست . پس به یک صدا بگوییم که همه مذاهب با هم خواهر و برادر است و هیچ مذهبی بر دیگری برتری ندارد . اگر این را نمی گوییم تعصب شیعه و سنی داریم و در قرن بیست و یکم قطعا گنجایش ندارد . ما باید به ایران و سعودی و دیگران نشان دهیم که ما یک مردم روشن ضمیر و منور هستیم و جزیی ترین تبعیض را نمی پذیریم .
همچنان برای اینکه اعتماد مردم غیر پشتون را جلب کنیم باید اول سه زبان کشور را که فازسی پشتو و اوزبیکی باشد یک صدا رسمی اعلام کنیم دیگر زبان ها را تقویه کنیم زیرا از نگاه انتروپولوژی وقتی زبان بمیرد فرهنگ میمیرد و این یک جنایت بشری است. همه کودکان باید با لهجه و زبان خود اول آموزش بیبینند مثلا نورستانی باید به زبان نورستانی پرورش یابد .
دوم برای اینکه اعتماد سازی کنیم که در مسله ملت سازی نهایت ارزنده است آن قریه جات که عمدا و قصدا در گذشته به پشتو نامگذاری شده دوباره همان نام های اصلی را بگذاریم . این مسله محبت اجتماعی و زیست با همی را تقویه می کند و مردمان غیر پشتون خود را جز ملت می دانند .
عناوین نظامی و دلنشگاهی و اداری را به سه زبان مشخص کنیم . مثلا پوهاند / استاد بزرگ و استاذ به کار بریم تا مردم در فضای فرهنگی خود را آرام احساس کنند .
یک عده زیاد مردم هستند که دیگر خود را افغان نمی گویند و این باید احترام شود . نباید ما عقاید خود را بالای دیگران تحمیل کنیم پس واژه افغانستانی برای فعلا بسیار معقول است . ما همه افغانستانی هستیم و اما هرو مرو افغان نیستیم مخصوصا آنهاییکه ادعا می کنند افغان وپشتون یکی است.
من خوب به خاطر دارم زمانیکه ۴۷ سال قبل امریکا رسیدم ، امریکایی ها طور مثال به مهماندار هواپیما ایستوردیس می گفتند . پسان متوجه شدند که این واژه برای یک زن تحقیر آمیز است و آنرا تبدیل کردند به Flight attendant
یعنی همکار پرواز و ابن تغییرات برای حقوق انسان و کرامت انسانی بانوان بود. یا چند سال قبل وقتی جورج فولوید سیاه پوست به دست پولیس سفید پوست از گلو خفه شد و کشته شد. برای آرامش مردم و زیست باهمی همه تندیس های بزرگان امریکا را که برده داشتند از چهارراه های بزرگ جمع کردند و به موزیم ها انتقال دادند تا خاطرات بردگی و ظلم از یاد های نسل نو از بین ببرند . هیچ کس انکار کرده نمی تواند که نام افغانستان و نقشه فعلی افغانستان توسط استعمار گذاشته شد . و این حالا برای یک عده زیاد مردم مسله فهمیده شده است و قابل قبول نیست . پس باید تعییر آورد و این تغییر از راه ملل متحد صورت میگیرد . یک عده کشور ها نام خود را تغییر دادند . پس مردم افغانستان هم برای صلح و زیست باهمی و روحیه اعتماد سازی می توانند نام کشور را که امروز اکثریت مردم قبول ندارد تغییر دهند . وقتی حالا می دانیم که نام کشور ما را استعمار گذاشته است پس چرا با یک پدیده شوم استعماری زندگی کنیم ؟ اینکه به چه تغییر دهند مربوط به رای مردم است . من نظر ندارم . یک بار بکترایانا را پیشنهاد کرده بودم که پایتخت آن بلح بود و اما تصمیم مردم است . این در حد نظریات و پیشنهادات برای صلح و زیست باهمی است تا از نفاق قومی و مذهبی و جنسیای ما بیرون شویم . باید بدانید که افغانستان ، افغانستان سال های پنجاه میلادی نیست . موضوع خط دیورند یک قضیه قوم پشتون نیست و باید همه پرسی سرتاسری شود که آیا مردم با این مسله دوام دهند یا خط دیورند را به رسمیت بشناسند . موضوع آخری موضوع پول و اسعار است . یا همان روپیه رایج شود و یا یک نام دیگر جستجو شود مانند سکه . مشکل افغانستان مسله قومی است و اسلام تفوق یک قوم را بر قوم دیگر محکوم می کند . پشتونایزیشن افغانستان دیگر قابل قبول نیست و برای صلح و زیست باهمی ما همه باید دست و به دست هم دهیم و ازین حالت خود را نجات دهیم . این نوشتار برای نفاق نیست برعکس برای متحد ساختن مردم و صلح و زیست باهمی است . من منحیث یک مسلمان که برای من هیچ روش دیگر زندگی بلند تر از اسلام نیست و هیچ فلسفه دیگر زندگی بلند تر از بینش توحیدی برای من نیست پیشنهادات را برای بار سوم نوشتم که چشم من بسته شود نگویند که خارج نشینان در غم کشور نبودند . خداوند در قرآن کریم می فرماید که خردمندان و صاحبان عقل آنان هستند که سخن حق را می شوند و از حق پیروی می کنند .
این پیشنهادات مورخ ۲۹ ماه آگست ۲۰۲۶ به سن ۷۴ سالگی در کلیفورنیا ، ایالات متحده امریکا به رشته قلم درآمد
فرید یونس
استاد بازنشسته ای بشرشناسی فرهنگی خاور میانه ، مطالعات و فلسفه اسلامی
