دولت افغانستان مقدمات نشست مشورتي صلح را فراهم مي كند تا در آن راه هاي رسيدن به آشتي با طالبان و حزب اسلامي را جستجو كند. دو گروهي كه رسيدن به توافق با آنان به عنوان هدف عمده اين تلاش ها محسوب مي شود، گروه طالبان و حزب اسلامي تحت رهبري گلبدين حكمتيار مي باشند. از سوي ديگر ديده مي شود كه طالبان و حزب اسلامي بدون هيچ اعتنايي به اين تحركات، استراتژي جنگي خود در برابر دولت افغانستان را به پيش مي برند.
دستگيري افراد وابسته به گروه طالبان و حزب اسلامي از سوي امنيت ملي نشان مي دهد كه تحركات دولت آقاي كرزي براي برگزاري جرگه و سازماندهي مصالحه هيچ تاثيري بر روند فعاليت طالبان و حزب اسلامي نكرده است.
روز شنبه اين هفته اداره امنيت ملي كشور از بازداشت ۱۲تن از اعضاي حزب اسلامي و طالبان خبر داد كه به اتهام طراحي حملات انتحاري در كابل دستگير شده اند. سازماندهي و انجام حمله انتحاري در شهر كابل از سوي افراد طالبان و حزب اسلامي در حالي صورت مي گيرد كه رد پاي هيات اعزامي حزب اسلامي به كابل هنوز هم از راهرو خانه هاي سياستمداران برسر قدرت در كابل پاك نشده است.
به نظر مي رسد رويكرد دوگانه حزب اسلامي مبتني بر جنگ و مذاكره و رويكرد يك بعدي طالبان مبني بر ادامه جنگ با دولت، نسبت به رويكرد نسبتا انفعالي دولت برتري مي يابد. دولت افغانستان به مصالحه و مذاكره متمركز مي باشد و به جنگ هم با حالت بسيار خسته برخورد مي كند. اين باعث مي گردد تا طالبان و حزب اسلامي روحيه بهتري به دست بياورند.
حزب اسلامي كه از نظر قدرت نظامي و ايجاد مزاحمت امنيتي براي دولت، به مراتب ضعيف تر از طالبان مي باشد، ديده مي شود كه يك پاليسي گيج كننده اي را در برابر دولت كابل اعمال مي كند. از يك سو افرادي را به كابل مي فرستد تا با مقام هاي تشنه به مذاكره كابل چانه زني كرده و امتيازات سياسي كمايي كند و از سوي ديگر با سازمان دهي حمله به كابل در پي ضربه زدن به دولت مي باشد.
اين در حالي است كه اگر سياست مشابهي از سوي دولت اتخاذ گردد، مي تواند اثرات مفيدي را ايجاد كند. اگر دولت افغانستان در راستاي استفاده مطلوب از توانايي هاي نظامي و حضور نيروهاي بين المللي، طالبان و حزب اسلامي را تحت فشار قرار دهد، در تحميل خواسته هاي خود به اين دو گروه نيز كامياب مي شود، اما اگر اين كار صورت نگيرد، اين نگراني به وجود مي آيد كه برخي از دستاوردهاي سياسي جامعه در تلاش هاي مبهم مذاكره و چانه زني ها ميان دولت و گروه هاي مخالف از بين برود.
هفته گذشته، گلبدين حكمتيار رهبر حزب اسلامي به اين موضوع كه با تشديد حمله و قرار دادن گروه هاي طالبان و حزب اسلامي در موقعيت ضعيف، مذاكره نتيجه بهتري خواهد داشت، واكنش نشان داد. اين مساله نشان مي دهد كه حزب اسلامي از قرار گرفتن در موضع ضعيف هراس دارد. نشان دادن حساسيت رهبر حزب اسلامي در مورد موضع يا موقف ضعيف و قوي اين واقعيت را آشكار مي كند.
بدون ترديد همين تصور در مورد طالبان نيز وجود دارد. اگر طالبان نيز در موقعيت ضعيف قرار بگيرند، امكان تحميل خواسته هاي دولت به اين گروه وجود دارد. اين باور در نزد كارشناسان بين المللي نيز وجود دارد. امكان مذاكره مفيد با طالبان و حزب اسلامي در زماني امكان پذير است كه طالبان و حزب اسلامي در موقف ضعيف تر قرار داشته باشند و خود را با تهاجم گسترده و سنگين نيروهاي دولتي افغانستان و نيروهاي بين المللي رو به رو ديده خطر را احساس كنند.
اما اگر به اين مساله توجه جدي صورت نگيرد و به صورت افراطي تنها به مصالحه و مذاكره توجه شود، باعث مي گردد تا برابري موقف ميان دولت و گروه هاي مسلح مخالف به وجود بيايد و در نتيجه براي تحصيل نظر مساعد اين گروه ها براي توافق به سازش، دولت دست به ريسك زده و بر روي برخي از دستاورد هاي مهم سياسي و مدني قلم سرخ بكشد. در آن صورت اين گروه ها از موضع اوليه شان مبني بر تماميت خواهي انعطاف پذيري نشان نخواهد داد، بلكه اين دولت خواهد بود كه براي خالي نماندن عريضه، خود را مجبور به تامين خواسته ها و نظرات اين گروه ها مي بيند.
نهادهاي جامعه مدني و فعالان حقوق بشر به شدت در مورد از دست دادن برخي از دستاوردهاي جامعه سياسي افغانستان نگران هستند. سابقه رفتاري با موضوع حقوق بشر از سوي اين گروه ها، مسايلي اند كه باعث ايجاد نگراني در نزد فعالان حقوق بشر مي گردد.
بايد اين واقعيت را قبول كرد كه اين نگراني تنها در مورد حقوق زنان و يا نسبت به تضييع آن نيست. نحوه رفتاري اين گروه ها با كل پديده حقوق بشر قابل اعتماد نبوده و امكان اين كه تغيير بنياديني در مفكوره اين گروه ها به وجود آمده باشد نيز به سادگي قابل تصور نيست. يعني بعيد است كه پيش بيني نماييم طالبان و حزب اسلامي اگر به پاي ميز مذاكره با دولت بنشينند، به حقوق بشر بها بدهند.
برگرفته از روزنامه ی هشت صبح
