خانه » خبر و دیدگاه » نوروز و تقویم جلالی

نوروز و تقویم جلالی

داکتر محمد فرید یونس_محقِق و استاد دانشگاه
بسا جای مسرت است که ما  امسال نه تنها آغاز سال نو ١۴٠٠ هجری شمسی و نوروز باستانی را تجلیل می کنیم شاهد آغاز قرن پانزدهم هجری شمسی هم  هستیم.
زمانیکه ما کودک بودیم و من زاده ی کابل هستم و در آن شهر بزرگ شدم یک روز هم نه می شنیدیم که نوروز شرک است و جنده بالا کردن در مزار شاه اولیا شرک است و تجلیل ازین روز کفر است. دلیل آن این است که ما مردم افغانستان حنفی مذهب و شیعه مذهب بودیم و هستیم و دوم اینکه افغانستان از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب سرزمین اولیا ، زیارتگاه ها و خانقاه و اهل تصوف و عرفان بوده است. مهم اینکه امام أبو حنیفه علیه الرحمه هرگز نگفته است که نوروز شرک است با اینکه خودش از همان سرزمین بود.
وقتی به تاریخ جنگ ها و لشکر کشی ها نظر می افگنیم می بینیم که به همان اندازه که جنگ و جهاد نکات مثبت  دارد ، نکات منفی هم دارد. در اثر جهاد در کشور ما از نگاه طرز تفکر دینی، چون عربستان سعودی جهاد را تمویل میکرد، افغانستان زیر تاثیر افکار وهابی و سلفی قرار گرفت و گماشتگان شان که طالبان باشند همان تفکر متحجر سلفی و وهابی را تبلیغ کردند و طبقه ملا را مغز شویی نمودند. و یکی آن  ضدیت به فرهنگ پنج هزار ساله سرزمین ما می باشد. هر چه که خلاف عقیده وهابی بود شرک و کفر بود. مجسمه بودا را وقتی مسلمانان خطه خراسان را مسلط شدند منهدم نکردند؛ طالبان منهدم کرد. برای اینکه وهابی و سلفی به فرهنگ و تاریخ و باستانشناسی و عابدات تاریخی جزیی ترین علاقمندی ندارد. و اینها همه نزد وهابی شرک است. در أیام ادای حج دیدم که قبر های صحابه کرام را همه منهدم کرده اند زیرا برای وهابی ها زیارت کردن شرک است. افغانستان نه تنها کشور اولیا و بزرگان دین مانند امام أبو حنیفه است یکی از غنی ترین کشور های جهان در بخش تاریخ باستان است. زمانیکه در موزیم کابل چهل و سه سال قبل خدمت میکردم مجسمه های را مطالعه میکردیم که از نگاه هنر های نقاشی حیرت  انگیز بود و همچو آثار در هیچ نقطه جهان وجود ندارد.
توجیهات شرک و کفر امروز تسلط وهابی ها را متاسفانه در کشور نشان میدهد که بلاخره بعد از سه کوشش موفق شدند تا این سرزمین کهن تاریخی و باستانی و فرهنگی را مهار کنند. اول در عهد امیر شیر علی خان کوشش کردند تا افغانستان را وهابی سازند و علمای وقت افغانستان وهابی ها  را به کفر گرفتند و به ضد شان رساله شهاب ثاقب را نوشتند و از افغانستان کشیدند. بار دوم وهابی ها کوشش کردند که در زمان امیر عبدالرحمن خان افغانستان را وهابی سازند. باز چون علمای افغانستان از ترکیه عثمانی جانبداری میکرد، وهابی ها را به کفر گرفتند و مخالفت شانرا در کتاب تقویم الدین که در عهد امیر عبدالرحمن خان به چاپ رسید به نشر سپردند. و ایشان را از کشور بیرون کردند. بار سوم به مرحوم سردار محمد داود نزدیک شدند و اما آن مرحومی أعمار مرکز وهابی را در افغانستان امضاء نکرد .
اما در دوران اشرف غنی چون مثلث گناه یعنی امریکا ، سعودی و پاکستان عرض اندام کرد مرکز وهابی به افغانستان راه پیدا کرد و إعمار  شد.
نوروز یک مسله طبیعت است و تجلیل از طبیعت منافات با دین ندارد. جالب است که سخنان خنده آور را میخوانیم که چون نوروز میراث زردشتی هاست ، حرام است. کعبه هم توسط کفار طواف می شد پس امروز طواف نکنیم که کفار طواف میکردند ؟؟؟.
وقتی اسلام به خطه ای خراسان رسید، در عهد جلال ملک شاه سلجوقی در سال ۴۶٧ هجری قمری تقویم جلالی، همین تقویم که امروز سر کار است تدوین شد. متشبث این تقویم خواجه نظام الملک طوسی نخست وزیر مدبر و دانای دربار سلجوقی، حکیم عمر خیام نیشاپوری را که ریاضی دان مشهور بود به این کار گماشت. خیام یک ریاضی دان دیگر را به نام  ابوالعباس لوگری که او هم ریاضی دان بود با خود گرفت و به تحقیق این کار نجومی و علمی آغاز کردند. در نتیجه پانزده مارچ ١٠٧٩ عیسوی را تخمین زدند که اول بهار  باشد. بعد از حساب و کتاب دقیق تر متوجه شدند که ٢١ مارچ مصادف به اول بهار می شود. تقویم جلالی به أساس گردش زمین به دور  آفتاب و هجرت حضرت محمد (ص ) تدوین شد که سه فایده دارد. اول مانند هجری قمری هر سال ده روز تغییر نه میخورد که دوم این از نگاه اداری و مخصوصا محاسبه کشوری بسیار آسان تر است و سوم مصادف است با اول بهار که از قدیم الیام تجلیل میشد. از نگاه علمی روز اول بهار،، روز و شب یک برابر است. یعنی equinox است. اول سال است و نوروز باستانی است و مهمتر اینکه اسلامی است یعنی به أساس هجرت رسول کریم از مکه به مدینه تدوین شده است و بلاخره  چهار فصل دارد که زراعت و کشت و کار را آسان می سازد. سالها تقویم جلالی استفاده نشد تا شروع قرن بیستم که افغانستان و ایران یکجا این تقویم را به جای تقویم قمری استفاده کردند و اما با یک تفاوت که ایرانی ها نام های ماه را از أیام قدیم گرفتند مانند اردیبهشت و اسفند و افغانستانی ها از روی علامات نجومی مانند اسد و سرطان و عقرب و غیره
سال نو . بهار نو ، و نوروز  باستانی  را به شما و خانواده های گرامی تان تبریک می گویم . الهی شکر که مسلمان هستیم و شکر که بی فرهنگ نیستیم
یکشنبه اول حمل ١۴٠٠مطابق ٢١ مارچ ٢٠٢١

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد

Copyright © Jawedan.com